Risico inventarisatie & evaluatie

Waarom kan je als werkgever niet zonder een Risico Inventarisatie & Evaluatie


 

Een hoog niveau van productiviteit en welzijn op het werk begint bij een veilige en gezonde werkomgeving. Om de gevaren goed te kunnen inschatten en aanpakken, is een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) essentieel. Wanneer persoonlijke beschermingsmiddelen onmisbaar blijken om de veiligheid te garanderen, heb je aanvullend nog een verdiepende RI&E nodig.

Een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) is een nuttig instrument voor bedrijven en organisaties die een veilige en gezonde werkplek willen creëren. Het geeft je de kans om alle potentiële risico’s grondig in kaart te brengen en er vervolgens ook preventief mee aan de slag te gaan. Zo draag je het welzijn van alle medewerkers hoog in het vaandel en worden gezondheidsproblemen, ongelukken en ziekteverzuim vermeden.

Risico inventarisatie & evaluatie

Wanneer is een (verdiepende) RI&E noodzakelijk?

Als werkgever moet je over een arbeidshygiënische strategie beschikken. Die omvat alle beheersmaatregelen om de risico’s op de werkplek te minimaliseren. Aangezien een RI&E je een systematische methodiek biedt om zulke maatregelen te definiëren, kan je eigenlijk niet zonder. Artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet in Nederland, houdt daarom een verplichting in voor bedrijven die werknemers in dienst hebben om een schriftelijke RI&E op te stellen.

Ook in België bekrachtigt de wetgeving die welzijn op het werk regelt het grote belang van een inventarisatie en evaluatie van de werkgerelateerde risico’s. Dat proces staat er bekend onder een andere naam, risicoanalyse, maar kent hetzelfde verloop.

In grote lijnen valt zo’n preventief plan van aanpak uiteen in vier groepen maatregelen of niveaus van preventie. In volgorde van afnemend belang zijn dat acties die inspelen op de bron van de risico’s, collectieve maatregelen, individuele maatregelen en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM). PBM vormen met andere woorden het laatste redmiddel en draaien voornamelijk rond bescherming tegen niet-vermijdbare gevaren.

Verdiepende RI&E

Omdat een RI&E de eventuele noden en eisen op vlak van PBM meestal onvoldoende specifiek weergeeft, kan een verdiepende RI&E wenselijk zijn. Via zo’n aanvullende evaluatie beschrijf je het vereiste beschermingsmateriaal en het gebruik ervan meer in detail en toegespitst op de precieze werkcontext.

Risico inventarisatie & evaluatie

Op die manier weten medewerkers bijvoorbeeld niet alleen dat ze in bepaalde situaties een veiligheidsbril nodig hebben, maar ook welk type ideaal is en hoe een optimaal gebruik eruitziet.

Risico inventarisatie & evaluatie

Wie neemt de RI&E in handen?

De verantwoordelijkheid om een RI&E uit te voeren, ligt vanzelfsprekend bij de leiding van het bedrijf. Als werkgever kan je hierbij rekenen op de ondersteuning van een aangestelde preventiemedewerker. Andere eventuele interne hulplijnen zijn de bedrijfsarts, de ondernemingsraad en de personeelsvertegenwoordigers of vakbondsafgevaardigden. Het is altijd een goed idee om de werknemers nauw te betrekken bij zulke trajecten, want zij kunnen sommige risico’s natuurlijk het best inschatten en hebben hoe dan ook een recht op inzage.

Daarnaast is het mogelijk om externe hulp in te schakelen, bijvoorbeeld bij een arbodienst of -adviseur. Voor een verdiepende RI&E PBM kan je dan weer terecht bij een PBM-specialist, waarbij je bij voorkeur kiest voor een niet-commerciële en dus onafhankelijke actor.

Een gecertificeerde arbodeskundige moet de juiste expertise hebben, vooral bij een RI&E PBM. De bedrijfsarts kan waardevolle input leveren, waardoor deze persoon ook verantwoordelijk kan zijn voor het toetsen van de RI&E aan het certificatieschema. Die toetsing is in veel gevallen verplicht en gaat gepaard met een variabel kostenplaatje.

Controles en boetes

Het uitwerken van een schriftelijke RI&E en een bijhorend plan van aanpak is geen vrijblijvend gegeven. De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of bedrijven de Arbeidsomstandighedenwetgeving naleven en een nauwkeurig en volledig maatregelenpakket uit hebben gewerkt. Als dat niet het geval is, kunnen de inspecteurs een boete opleggen. Ook in België zijn sancties mogelijk. Die worden bepaald volgens het Sociaal Strafwetboek.

Risico inventarisatie & evaluatie

Praktisch aan de slag met een RI&E

Elke RI&E begint bij het inventariseren (en prioriteren) van de risico’s. Belangrijk is dat het daarbij zowel gaat om zichtbare als om onzichtbare risico’s. De kwalijke implicaties van een onveilig gebruik van gevaarlijke stoffen zijn duidelijk. Op de lange termijn kunnen ook stressklachten of gevallen van discriminatie aanzienlijke gevolgen hebben. Grondig nadenken over álle risico’s, is het advies. 

De volgende stap is het uittekenen van een plan van aanpak. De uitkomst is doorgaans een combinatie van maatregelen uit de verschillende niveaus van preventie. Het gaat dan bijvoorbeeld om het vervangen van bepaalde chemische stoffen door minder gevaarlijke varianten, het verlagen van het geluidsniveau van toestellen of het invoeren van haarnetjes voor langharige machineoperatoren. Die maatregelen omschrijf je elk zo nauwkeurig mogelijk.

Het uitvoeren van een verdiepend RI&E rond PBM is een tijdrovend en behoorlijk uitdagend proces. Omdat je op basis van allerlei regels, normen en contextspecifieke factoren moet ingaan op alle mogelijke bronnen van gevaar en de beschermingsmiddelen die er een passend antwoord op formuleren, vereist zo’n traject heel wat theoretische en praktische expertise.

Een continu proces

Een RI&E mag nooit een eenmalige oefening zijn. Het is zaak om regelmatig een nieuwe evaluatie in te plannen en het geheel aan maatregelen op die manier actueel te houden. Bedrijven en arbeidsomstandigheden zijn tenslotte constant in beweging en hetzelfde geldt logischerwijs voor de potentiële risico’s en gevaren op de werkvloer.

Meer over veilig werken